1 - 4 . افضل الدّين محمّد بيشتر اطلاعات را دربارهء افضل الدين ثانى مىتوان در كتاب خلاصة الأشعار و زبدة الأفكار تأليف تقى الدين محمد كاشى يافت . از آنجا كه مؤلف كتاب مزبور ، معاصر افضل الدين بوده و شرح حال افضل الدين را در زمان حيات او نوشته است ، مطالب وى اعتبار ويژه‌اى دارد و آنچه تذكره‌نويسان متأخر مثل امين احمد رازى و على ابراهيم ، نوشته‌اند ، غالبا به دو منتهى مىشود . نوشته‌هاى تقى الدين كاشى دربارهء افضل الدين بسيار محترمانه و تكريم‌آميز است و ابياتى هم در مدح افضل الدين بدانها افزوده است . بنا بر اين نوشته‌ها ، خواجه افضل الدين محمد تركه فرزند قاضى حبيب اللّه تركه بود كه سالهاى دراز ، منصب قضاى دار السلطنه را بر عهده داشت . افضل الدين در اصفهان به دنيا آمد و تحصيلات مقدماتى را در همان‌جا گذراند ؛ پس به كاشان رفت و حدود چهار سال در محضر درس مولانا ابو الحسن « 1 » كه در حكمت ابو على سينا و خواجه نصير الدين طوسى صاحب‌نظر بود ، شاگردى كرد و در فنون معقولات به كمالات رسيد ؛ سپس براى آموختن علم حديث و فقهيات به عراق عرب رفت و بعد از آن متوجه ديار شام شد و مدتى هم در آنجا بر تحقيقات خود افزود . در همين سفر ، مراسم حج را نيز بجاى آورد و سرانجام در سال 967 هجرى به ايران بازگشت . پس از آن به اردوى شاه تهماسب صفوى روى نهاد و قرب و منزلتى خاص يافت ، چنان كه با حضور او ، مجالس مناظره و مباحثه با علما تشكيل مىشد . در قزوين حلقهء درسى ترتيب داد و طلبهء علوم از عراق و كرمان و فارس و خراسان و اران و آذربايجان به محضرش شتافتند و از وى فيض يافتند . در زمان صدارت امير محمد يوسف منصب قضائى عسكر به دو تعلق گرفت ؛ چند سال به اين امر اشتغال داشت تا آنكه در سال 976 هجرى به دنبال عزل امير محمد يوسف ، او نيز از قضاوت معاف شد و بىآنكه مقيد به منصبى باشد ، تا پايان عمر شاه تهماسب ، ملازم دربار او ماند . « 2 »

--> ( 1 ) . مولانا ابو الحسن مهنه . نگاه كنيد به : عرفات العاشقين ، ورق 169 ب . ( 2 ) . خلاصة الاشعار ، ورق 357 ب - 358 الف .